Giáo trình Luật cạnh tranh - Hồ Thị Duyên (Phần 1)

Tóm tắt Giáo trình Luật cạnh tranh - Hồ Thị Duyên (Phần 1): ...phối nguồn nguyên liệu đầu vào trong một ngành sản xuất, chắc chắn họ cũng sẽ khống chế sự vận động của các quan hệ sản xuất trên thị trường đó. Vì vậy, điều kiện về sự cân bằng của các yếu tố đầu vào đảm bảo cho doanh nghiệp có vị thế ngang nhau và cơ hội ngang nhau trong việc triển khai các ...trong kinh doanh; - Trái với pháp luật cạnh tranh hoặc tập quán kinh doanh thông thường; - Gây thiệt hại cho đối thủ hoặc cho khách hàng. c. Hành vi hạn chế cạnh tranh Nếu như sự bất thành trong việc xây dựng mô hình cạnh tranh tự do đã chỉ ra cho con người nhận biết được các hành vi c...khách hàng, những hành vi có mục đích cưỡng ép khách hàng, quấy rầy khách hàng, tổ chức các cuộc “vui chơi có thưởng” ). * Khuyến mãi Đối với nhiều khách hàng của cơ chế thị trường Việt Nam, khuyến mãi được coi là sự “ưu việt” của kinh tế thị trường, song, ở các nước có nền kinh tế thị trườn...

pdf27 trang | Chia sẻ: havih72 | Ngày: 04/09/2021 | Lượt xem: 91 | Lượt tải: 0download
Nội dung tài liệu Giáo trình Luật cạnh tranh - Hồ Thị Duyên (Phần 1), để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ần sản phẩm 
phụ. Thực ra, đây chỉ là sự ngụy trang cho việc giảm giá. 
Còn nhiều hiện tượng hỗ trợ thương mại khác nữa nhưng cũng không được coi là 
khuyến mãi như: Những hỗ trợ về điều kiện tín dụng; một số bảo đảm đặc biệt liên quan 
21 
đến bảo hành; giảm giá trong những điều kiện và mức độ nhất định Tuy nhiên, lại được 
coi là khuyến mãi bao gồm cả việc cho dùng thử hay biếu không sản phẩm mà đó chính 
là sản phẩm mà đang hoặc sẽ được bán. Đây là phương pháp ưa dùng của một số hãng 
thuốc lá Việt Nam hiện nay. 
* Quảng cáo sai lệch 
Trung thực trong kinh doanh được coi là nguyên tắc cơ bản và quan trọng nhất mà 
pháp luật cạnh tranh cần khuyến khích và bảo vệ. Việc quảng cáo, đưa tin dối trá về sản 
phẩm, hàng hóa gây tổn hại cho khách hàng là hành vi cạnh tranh không lành mạnh 
mang tính “kinh điển”. 
Trên đây là một số dạng biểu hiện về hành vi điển hình và quen thuộc vì mục đích 
cạnh tranh của các doanh nghiệp mà pháp luật của nhiều quốc gia không coi là lành 
mạnh. 
2.3.3. Pháp luật chống hạn chế cạnh tranh 
a. Khái niệm 
Những hành vi cạnh tranh không lành mạnh có mục đích là xâm hại lợi ích hợp 
pháp của một đối thủ cạnh tranh cụ thể và vì thế, thông thường nó không gây hậu quả xấu 
hay thiệt hại trực tiếp cho cả cộng đồng, cả thị trường. Vì vậy, khi xử lý những hành vi 
cạnh tranh không lành mạnh thường được áp dụng những nguyên tắc của pháp luật tư, 
pháp luật dân sự. Trong khi đó, những hành vi hạn chế cạnh tranh đôi khi không làm tổn 
hại đến lợi ích riêng rẽ của bất kỳ một đối thủ nào mà thậm chí ngược lại (thí dụ Cac-ten 
phân chia thị trường). Song, hạn chế cạnh tranh có nghĩa là đi đến thủ tiêu cạnh tranh – 
động lực phát triển của kinh tế thị trường, là phá vỡ cạnh tranh và cuối cùng là phá vỡ cơ 
cấu của thị trường. Đây là những hiện tượng đi ngược lại lợi ích chung của cộng đồng, 
của nền kinh tế, và cuối cùng là đi ngược nguyên lý phát triển kinh tế thị trường. Vì lẽ đó, 
trong những trường hợp hạn chế cạnh tranh, Nhà nước và công quyền phải “chủ động” 
vào cuộc và có những biện pháp pháp lý và hành chính nghiêm khắc và cương quyết. 
Trên tinh thần đó, điểm cốt lõi của hệ thống pháp luật chống hạn chế cạnh tranh là 
áp dụng nguyên tắc cấm đoán cho cá hạn chế thương mại theo chiều ngang. Điều đó có 
nghĩa là các hành vi liên kết nhằm hạn chế thương mại giữa các nhà cạnh tranh là trọng 
tâm, nội dung của nguyên tắc này, loại hành vi này bị cấm, là bất hợp pháp và không có 
hiệu lực. Ngoài ra, cũng tồn tại một số ngoại lệ khi áp dụng pháp luật về chống hạn chế 
cạnh tranh. 
b. Nhận dạng thị trường 
“Thị trường” theo pháp luật cạnh tranh không chỉ là “nơi gặp gỡ của kẻ bán và 
người mua” mà khái niệm này được định nghĩa một cách rất cụ thể và có tiêu chí rõ ràng. 
Bởi lẽ, khi phải đi tìm quan hệ giữa các đối thủ cạnh tranh không thể thống kê mọi loại 
doanh nghiệp. 
22 
Về phương diện kinh tế học, thị trường được coi là nơi gặp gỡ của người bán và 
người mua mà ở đó, các bên đều tìm cách thu về cho mình mối lợi cao nhất. Trong khi 
đó, pháp luật về kiểm soát độc quyền không dừng lại ở đó. Pháp luật về kiểm soát độc 
quyền đã phát triển một khái niệm mới, làm tiền đề cho việc nghiên cứu, phân tích, đánh 
giá một thị trường hàng hóa, sản phẩm cụ thể. Trên cơ sở đó, các cơ quan thi hành pháp 
luật sẽ có phương pháp và các tiêu chí để xác định thị phần của một đối thủ cạnh tranh và 
từ đó sẽ ấn định mức độ của sức mạnh kinh tế (độc quyền) của một hay một nhóm doanh 
nghiệp trong một thị trường cạnh tranh. Đó là khái niệm thị trường liên quan (relevant 
market). 
Thông thường, khái niệm “thị trường liên quan” được phân tích theo nhiều dấu 
hiệu: 
Một là: Dấu hiệu hàng hóa, dịch vụ trong một thị trường (nội dung của thị trường). 
Theo dấu hiệu này, cần xem xét xem một thị trường hàng hóa (cạnh tranh) bao gồm bao 
nhiêu loại sản phẩm hàng hóa hay dịch vụ cụ thể. Cách sắp xếp này không hoàn toàn 
giống việc phân ngành kinh tế của các nhà kinh tế vĩ mô. 
Hai là: Thị trường liên quan cũng được xem xét về phương diện địa lý – phạm vi 
không gian mà snar phẩm hàng hóa được tiêu thụ một cách chủ yếu. Giới hạn này hoàn 
toàn không phụ thuộc vào các “biên giới” mang tính hành chính của địa phương, các tỉnh, 
quốc gia, hay khu vực. 
Mặc dù vậy, với những tiêu chuẩn trên đây, trên thực tế, sẽ không có một công 
thức nào đúng cho mọi thị trường liên quan khi phải phân khúc về phương diện không 
gian. 
Ba là: Thị trường liên quan còn được phân tích về phương diện thời gian. Đối với 
những hàng hóa sản phẩm dường như tổn tại một cách vĩnh cửu và được mua bán liên tục 
thì vấn đề này sẽ không đặt ra. Tuy nhiên, có những sản phẩm, hàng hóa lại chỉ có thể 
được mua bán theo thời vụ hay thời điểm. Vào những thời vụ hay thời điểm như vậy mới 
xuất hiện thị trường cạnh tranh thực sự và vấn đề thị trường liên quan mới được đặt ra để 
xem xét. 
Ở các nước có nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, hiện tượng độc quyền 
kinh tế xuất hiện như một tất yếu không tránh khỏi trong giai đoạn tiến triển lâu dài của 
nền kinh tế hàng hóa, phát triển thông qua quá trình tích tụ và tập trung tư bản. Sự tập 
trung và tích tụ tư bản này diễn ra không đều ở các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, trên các 
địa bàn lãnh thổ và vì vậy đạt được các mức độ độc quyền khác nhau. 
Điều đáng chú ý là, đối với người kinh doanh, vai trò độc quyền của họ thể hiện ra 
thị trường chỉ khác nhau về mức độ, bởi vì mỗi người kinh doanh là độc quyền đối với 
sản phẩm, dịch vụ mà họ cung ứng. Do đó, chỉ khi nào việc sản xuất và cung ứng dịch vụ 
tập trung một số lượng lớn vào trong tay một số ít người, độc quyền mới trở nên có thế 
lực và đe dọa gây tác hại nhiều mặt đối với đời sống của xã hội. 
23 
c. Những nhóm hành vi hạn chế cạnh tranh bị kiểm soát 
Pháp luật chống hạn chế cạnh tranh thực hiện sự kiểm soát độc quyền hóa những 
nhóm hành vi sau: 
* Thỏa thuận nhằm hạn chế cạnh tranh (Các-ten) 
Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh (Các-ten) là hành vi cấu kết giữa hai hay nhiều 
doanh nghiệp để thủ tiêu sự cạnh tranh giữa chúng và ngăn cản sự tham gia thị trường 
của các đối thủ cạnh tranh khác cũng như sự nhập cuộc của các doanh nghiệp tiềm năng. 
* Lạm dụng quyền lực thị trường 
Quyền lực thị trường là khả năng ảnh hưởng của một doanh nghiệp đến hành vi 
của một doanh nghiệp khác trên thương trường. 
Các lý thuyết và thực tiễn vận hành cơ chế kinh tế thị trường ở các quốc gia phát 
triển đã chỉ ra rằng, hạn chế cạnh tranh không chỉ được tạo ra bởi sự phối hợp hành động 
của các doanh nghiệp mà còn được tạo ra bởi những hành vi lạm dụng quyền lực thị 
trường đơn phương của các doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường. Hiện tượng này 
trong khoa học pháp lý được coi là hạn chế cạnh tranh đơn phương. 
* Tập trung kinh tế (hợp nhất doanh nghiệp) 
Việc hợp nhất (Caisolidation) hay sáp nhập (Merger) giữa các doanh nghiệp là con 
đường nhanh nhất để tạo khả năng độc quyền của một doanh nghiệp mới. Quá trình này 
thường diên ra theo ba cách: 
- Liên kết ngang (Horizontal combintion): là hình thức liên kết giữa các doanh 
nghiệp cùng ngành nghề, cùng lĩnh vực kinh doanh. 
- Liên kết dọc (Vertical combination): Là hình thức liên kết giữa các doanh nghiệp 
theo các khâu, các công đoạn của quá trình sản xuất kinh doanh. 
- Liên kết thành một khối (Conglomerate combination): Là hình thức liên kết giữa 
các doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề, nhiều lĩnh vực khác nhau hợp thành một tổ 
chức để duy trì lợi ích chung. 
Hợp nhất hay sáp nhập doanh nghiệp theo các cách nói trên có thể dẫn tới hậu quả 
là sự xuất hiện đột ngột (không thông qua sự gia tăng hiệu quả hay tăng trưởng kinh tế 
mở rộng kinh doanh) của một doanh nghiệp độc quyền hoặc một doanh nghiệp khác mất 
đi năng lực cạnh tranh. Bởi vậy, kiểm soát việc hợp nhất hay sáp nhập doanh nghiệp (tập 
trung kinh tế ) ngày càng trở thành nội dung trọng tâm của pháp luật về chống hạn chế 
cạnh tranh. 
2.4. Vai trò của pháp luật cạnh tranh 
24 
2.4.1. Tạo lập môi trường kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng, tự do 
Cơ sở pháp lý quan trọng tạo điều kiện và bảo đảm cho cạnh tranh tồn tại là các 
quy định về tự do kinh doanh và quyền được tồn tại bình đẳng của các doanh nghiệp. Chỉ 
khi nào được tự do gia nhập thị trường, tự do giao kết và bảo đảm quyền sở hữu thì lúc 
đó các chủ thể tham gia thị trường mới có đủ năng lực để quyết định phương thức kinh 
doanh. Lúc đó, cạnh tranh mới có đất để tồn tại và phát huy tác dụng. 
Với tư cách là lĩnh vực pháp luật đặc thù của nền kinh tế thị trường, pháp luật cạnh 
tranh bảo vệ cạnh tranh bằng cách chống lại các hành vi cạnh tranh không lành mạnh và 
loại bỏ mọi hạn chế cạnh tranh trên thị trường. Vai trò bảo vệ thị trường lành mạnh của 
pháp luật được thực hiện theo cơ chế sau đây: 
 - Trong thị trường tự do và lành mạnh, các doanh nghiệp tự quyết định việc cung 
cấp hàng hoá và dịch vụ mà không chịu bất cứ sự chi phối nào từ phía Nhà nước và các 
doanh nghiệp khác. Người tiêu dùng mua những hàng hoá mà họ cần. Thị trường đưa các 
doanh nghiệp và người tiêu dùng đến với nhau. Cơ chế thị trường trong đó giá cả thay đổi 
theo sự vận động của cung cầu quyết định hành vi của các doanh nghiệp và nhu cầu của 
người tiêu dùng. 
 - Trong cơ chế thị trường, các doanh nghiệp gia nhập thị trường theo ý muốn, tồn 
tại bằng việc tạo ra lợi nhuận, và phải cạnh tranh nhau. Kết quả là, trong khi khi một vài 
doanh nghiệp thành công thì sẽ có những doanh nghiệp phải gánh chịu tổn thất, thậm chí 
là phải rời bỏ thị trường. Đây là quy tắc tự chịu trách nhiệm của các doanh nghiệp và 
được tuân thủ theo các nguyên tắc của thị trường. Tuy nhiên, thực tế thị trường luôn nảy 
sinh những biểu hiện tiêu cực từ cạnh tranh. Do những thôi thúc từ nhu cầu tìm kiếm lợi 
nhuận, bằng những toan tính không phù hợp với truyền thống kinh doanh lành mạnh, 
những biểu hiện tiêu cực đó đã xâm hại trật tự kinh doanh, đe dọa hoặc xâm hại trực tiếp 
đến lợi ích của đối thủ cạnh tranh hoặc của người tiêu dùng. Các hành vi hạn chế cạnh 
tranh trực tiếp xâm hại trật tự kinh tế, hủy hoại cạnh tranh và xâm phạm quyền tự do kinh 
doanh lành mạnh của các doanh nghiệp khác. Sự hỗn loạn của thị trường từ những hành 
vi bất chính trong cạnh tranh buộc pháp luật và Nhà nước vào cuộc để xắp xếp lại trật tự 
thị trường cho phù hợp với những nguyên tắc vốn có của nó. Sự can thiệp của Nhà nước 
bằng việc điều tiết cạnh tranh tạo ra chính sách cạnh tranh, thông qua việc xây dựng pháp 
luật cạnh tranh. 
 - Pháp luật đảm bảo loại trừ những hành vi phản cạnh tranh trong việc đua tranh 
giành lợi nhuận trên thị trường. Từ đó, bảo vệ quyền tự do kinh doanh của các thành viên 
thị trường, bảo vệ môi trường cạnh tranh, bảo vệ sự lành mạnh của quan hệ thị trường. 
2.4.2. Bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp 
Việc các doanh nghiệp chịu sự điều chỉnh của pháp luật cạnh tranh thường gây ra 
sự hiểu lầm là luật cạnh tranh chỉ đem lại lợi ích cho cộng đồng, cho người tiêu dùng mà 
không đem lại lợi ích cho các doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc xoá bỏ mọi kiềm chế không 
phù hợp đối với hoạt động kinh doanh, pháp luật cạnh tranh có mục đích đảm bảo cho 
các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh tự do trên một thị trường tự do. Với mục đích bất 
chính và với những thủ pháp không đàng hoàng, tất cả các hành vi bất chính trong cạnh 
tranh đều là những biến tướng của cạnh tranh, lợi dụng tự do để xâm hại đến trật tự cạnh 
tranh trên thị trường. Lúc này, cần có sự hiện diện của pháp luật cạnh tranh để lập lại trật 
25 
tự thị trường, giải phóng các doanh nghiệp khác ra khỏi sự kiềm tỏa của những biểu hiện 
không lành mạnh. 
Mặt khác, với tư cách là nội dung quan trọng trong chính sách cạnh tranh, pháp 
luật cạnh tranh ngăn chặn các doanh nghiệp thu lợi nhuận bằng việc thực hiện 
hành vi cạnh tranh không lành mạnh, nâng cao nhận thức của xã hội về truyền thống kinh 
doanh buôn có bạn, bán có phường, khích lệ sự năng động, tự chủ, bảo vệ quyền lợi 
chính đáng của các doanh nghiệp. 
 2.4.3. Bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng 
 Trên thị trường, nhu cầu của người tiêu dùng và khả năng của các doanh nghiệp 
cùng nhau giải quyết ba vấn đề cơ bản: sản xuất cái gì? sản xuất cho ai? và sản xuất như 
thế nào?. Giống như việc bỏ phiếu của cử tri trong các cuộc bầu cử, hành vi lựa chọn 
hàng hoá và dịch vụ có chất lượng, phù hợp với nhu cầu và túi tiền của người tiêu dùng là 
những hướng dẫn quan trọng liên quan đến hoạt động kinh doanh cho các doanh nghiệp. 
Quyền bỏ phiếu và lựa chọn được gọi là quyền tối cao, quyết định vị trí trung tâm của 
người tiêu dùng trên thị trường mà bất kỳ doanh nghiệp nào muốn tồn tại đều phải cung 
phụng. 
Để có thể tồn tại, các doanh nghiệp luôn tìm mọi phương cách và mọi thủ đoạn để 
lôi kéo khách hàng mua sản phẩm của mình. Trên thực tế, có nhiều trường hợp, hành vi 
của doanh nghiệp còn là sự xâm phạm, bóc lột khách hàng, thể hiện qua những nội dung 
sau đây: 
 - Trong quan hệ giữa nhà sản xuất hoặc cung ứng sản phẩm và người tiêu dùng, 
thì người tiêu dùng luôn ở vị trí bất lợi. Tuy là mục tiêu hướng đến của quan hệ thị 
trường, là định hướng cơ bản cho hoạt động sản xuất và cung ứng của doanh nghiệp, nhu 
cầu của người tiêu dùng bị khống chế bởi khả năng đáp ứng và chịu sự kiểm soát từ các 
doanh nghiệp. Các nhà sản xuất và phân phối thường hiểu biết về hàng hoá và dịch vụ 
của họ hơn người tiêu dùng. Cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, hàng hoá và dịch 
vụ ngày càng đa dạng, phong phú đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cho xã hội hiện đại. Có 
những trường hợp, lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người tiêu dùng mà các doanh nghiệp 
đã cung cấp các hàng hoá kém chất lượng. Khi phát hiện, người tiêu dùng không thể 
khiếu nại hay kiện tụng vì giao dịch đã hình thành hoàn toàn tự nguyện. 
 - Dưới góc độ pháp luật, các giao dịch giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp là 
kết qủa của những thỏa thuận tự nguyện. Người tiêu dùng được quyền tự do lựa chọn 
hàng hoá, lựa chọn, thiết lập giao dịch với người cung cấp. Những thoả thuận đã hình 
thành và có hiệu lực thi hành làm cho người mua phải tự hài lòng với những gì mình đã 
lựa chọn. Có nhiều trường hợp việc thiếu những thông tin về hàng hoá, sự thuyết phục từ 
những nhà cung cấp và những thủ đoạn gian dối, che lấp những khiếm khuyết trong việc 
cung ứng và trong tính năng, kết cấu của sản phẩm đã dẫn đến việc hình thành thỏa 
thuận. Việc giao dịch của người tiêu dùng với doanh nghiệp về hình thức được hình 
thành theo sự lựa chọn và tự nguyện của người tiêu dùng. Vì thế, nguyên tắc trung thực 
trong khế ước của dân luật dường như chỉ còn mang tính hình thức mà không thể dùng 
làm căn cứ pháp lý bảo vệ quyền lợi của người đã bị lường gạt. Lúc này, sự trung thực 
trong cạnh tranh với những thiết chế cấm đoán của pháp luật cạnh tranh nhằm bảo vệ sự 
trung thực của thị trường và lợi ích của người tiêu dùng. 
26 
- Cạnh tranh vốn là sự ganh đua để lấy lòng khách hàng. Những hạn chế từ khả 
năng nhận biết tính trung thực của hành vi kinh doanh, sự phát triển không ngừng của tư 
duy sáng tạo trong thủ pháp kinh doanh làm cho người tiêu dùng từ vị trí trung tâm của 
thị trường thường được đi tàu bay giấy bằng các khẩu hiệu hoặc thủ đoạn tinh vi suy tôn 
họ lên vai trò của thượng đế. Đến khi thượng đế trở về với đời sống thực mới hiểu là bị 
mắc lừa. Các hành vi đó ngày càng đa dạng từ những trưng bày, quảng cáo sai sự thật cho 
đến những lời hứa thưởng gian dối... Những hành vi bất chính này ảnh hưởng đến sự lựa 
chọn của người tiêu dùng và xâm hại đến lợi ích của những doanh nghiệp làm ăn chân 
chính. 
 - Khi cạnh tranh giữa các doanh nghiệp bị triệt tiêu bằng những thủ đoạn không 
lành mạnh hoặc bằng sự tích tụ, tập trung tất yếu của thị trường, dường như quyền lựa 
chọn của người tiêu dùng - quyền tối cao trên thị trường đã bị xâm phạm. Họ không còn 
khả năng lựa chọn vì chỉ có một loại sản phẩm do một hoặc một nhóm doanh nghiệp 
cung cấp. Lúc này, quyền được đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, lợi ích chung của 
xã hội sẽ bị hạn chế, bị xâm phạm nghiêm trọng và những lợi ích xã hội sẽ trở thành siêu 
lợi nhuận cho doanh nghiệp độc quyền. 
Từ đó, một trong những vai trò của pháp luật cạnh tranh là bảo vệ người tiêu dùng. 
Vai trò này được thể hiện qua các nội dung như bảo vệ người tiêu dùng trước những hợp 
đồng không trung thực và không công bằng theo hướng phải sửa đổi lại các điều khỏan 
không công bằng; đặt ra các quy định trong việc đảm bảo thông tin về sản phẩm, kiểm 
soát hoạt động quảng cáo, khuyến mãi và ngăn cấm các biểu hiện bất chính trong các lĩnh 
vực này; quy định trách nhiệm đối với những vi phạm có thể đe dọa đến quyền lợi của 
người tiêu dùng. 
 2.4.4. Thúc đẩy tiến trình toàn cầu hoá diễn ra nhanh chóng và có hiệu quả 
 Quá trình toàn cầu hóa kinh tế với sự ra đời của nhiều tổ chức kinh tế quốc tế thúc 
đẩy sự hình thành nên nhiều vùng thị trường khu vực và thế giới rộng lớn thông qua việc 
xóa bỏ các rào cản thuế quan và phi thuế quan. Quan hệ thương mại quốc tế được biểu 
hiện thông qua sự dịch chuyển các nguồn đầu tư tư bản và các giá trị thương mại dưới 
hình thức hàng hoá hoặc dịch vụ giữa thị trường của các nước với nhau dựa trên quy chế 
tối huệ quốc (MFN) và quy chế đãi ngộ quốc gia (NT). Hai quy chế này đảm bảo cho 
nguyên tắc tự do và bình đẳng thực sự phát huy được hiệu quả trong thương mại quốc tế 
cũng như bảo đảm cho hàng hoá được lưu thông một cách tự do trên tinh thần không 
phân biệt đối xử. Một khi sự tự do được đề cao như là nguyên lý bất khả xâm phạm với 
sự giục giã của quy luật giá trị và bản tính của con người sẽ xuất hiện những hành vi cạnh 
tranh tự phát có thiên hướng thái quá, cực đoan trong thương mại quốc tế - đây chính là 
mặt trái của tự do hóa thương mại. Nguyên tắc cạnh tranh lúc này không chỉ thể hiện ở sự 
ganh đua giữa các nhà sản xuất hàng hoá hoặc cung ứng dịch vụ, mà còn thể hiện ở sự 
đối đầu giữa hai thị trường, hai khu vực kinh tế. Trong quan hệ thương mại quốc tế, 
những thế lực kinh tế quốc tế hay dùng thủ đoạn lạm dụng thế mạnh tài chính để chiếm 
đoạt và thao túng thị trường của những nước đang phát triển, những nước có trình độ phát 
triển thấp hơn, bằng hai thủ đoạn phổ biến sau đây: 
- Các tập đoàn kinh tế đa quốc gia với tiềm lực tài chính khổng lồ, đã và đang 
dùng sức mạnh tài chính đó chiếm đoạt dần thị trường ở các nước mà họ đầu tư. 
27 
- Hiện tượng cướp đoạt vốn liên doanh đang diễn ra phổ biến ở thị trường của các 
nước đang phát triển. Trong bối cảnh của toàn cầu hoá kinh tế, sự dịch chuyển vốn đầu tư 
qua lại giữa các thị trường là một trong những nội dung cơ bản của chính sách hội nhập 
mà các nước, không phân biệt trình độ phát triển, đang theo đuổi. Trong quan hệ về đầu 
tư vốn, sự liên kết giữa vốn đầu tư từ nước ngoài và các nguồn vốn nội địa là tất yếu, là 
hình thức quan trọng của hoạt động đầu tư quốc tế. Bên cạnh những tác động tích cực của 
xu thế đầu tư quốc tế đối với quá trình xây dựng những khu vực thị trường chung, xuất 
hiện những biểu hiện tiêu cực: liên kết vốn rồi sau đó dùng vốn liên doanh để đầu tư tìm 
kiếm, mở rộng thị trường. Trong thời gian mở rộng thị trường có hiện tượng báo lỗ đến 
khi bên liên doanh nội địa không thể kham nổi lỗ vì khả năng tài chính có hạn, dẫn đến 
việc bên nước ngoài thâu tóm toàn bộ vốn liên doanh bằng cách mua lại phần giá trị vốn 
của bên liên doanh nội địa. Các vụ việc liên quan đến các liên doanh ở Việt Nam chuyển 
thành doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài là những thí dụ về biểu hiện tiêu cực trong đầu 
tư quốc tế. 
Trong bối cảnh đó, với tư cách là công cụ pháp lý được sử dụng để loại bỏ các 
biểu hiện không lành mạnh trên thị trường quốc gia, pháp luật cạnh tranh có ý nghĩa quan 
trọng trong việc bảo vệ sự lành mạnh và khả năng phát triển tự thân của nền kinh tế nội 
địa, thúc đẩy tiến trình toàn cầu hoá diễn ra nhanh chóng, hiệu quả trên tinh thần phát 
triển lợi thế so sánh của từng thị trường thành viên. 

File đính kèm:

  • pdfgiao_trinh_luat_canh_tranh_ho_thi_duyen_phan_1.pdf