Bài giảng Hóa đại cương - Chương 5: Dinh dịch

Tóm tắt Bài giảng Hóa đại cương - Chương 5: Dinh dịch: ...A CH+ = CN = nCM pH = -lgCH+ = -lg(nCA) . HCl 0,1N: CH+= CN= 0,1(iong/l)pH= -lg0,1= 1 . HCl 0,1M: n=1CH+ = CN=CM=0,1(iong/l) pH= -lg0,1=1. H2SO4 0,1NCH+= CN=0,1(iong/l)pH= -lg0,1=1 . H2SO4 0,1M: n=2CH+=CN=2CM=2.0,1=0,2(iong/l) Vậy: pH= -lg0,2= 0,67 β. Dung dịch axit yếu * Dung dịch ax...it và baz mạnh không bị thủy phân : dung dịch có pH = 7 Td: NaCl, NaNO3, Na2SO4, KCl, KNO3, K2SO4. b. Muối của axit yếu và baz mạnh (đơn chức) AH + BOH → AB + H2OAB → A- + B+ A- + H2O ↔ AH + OH- Kt = ──────[AH][OH -] [A-] = ───────── [AH][OH-][H+] [A-][H+] Ka Kt = ── t0 Cm 0 0 t∞ 0 Cm ...nh tương tự trường hợp dd độn axit: pH = 14 – ( pKb – lg )Cm Cb Td: dd độn: NH4OH 0,1 M và NH4Cl 0,1 M có: pH = 14 – ( 5 – lg 0,1/0,1) = 5 . Cb = Cm pH = 14 - pKb 5. Chuẩn độ Axit - Baz Axit{Ca,Va}? + Baz{Cb,Vb}đã biết → Muối +H2OBaz{Cb,Vb}? + Axit{Ca,Va}đã biết → Muối +H2ODd cần ch.độ dd ch...

pdf6 trang | Chia sẻ: havih72 | Lượt xem: 105 | Lượt tải: 0download
Nội dung tài liệu Bài giảng Hóa đại cương - Chương 5: Dinh dịch, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
 CHƯƠNG V: DUNG DỊCH
I. Dung dịch-nồng độ dung dịch.
Dung dịch là 1 hệ đồng thể chứa ít nhất 2 chất hòa
tan hoàn toàn vào nhau. 1 chất đóng vai trò dung
môi, các chất còn lại là chất tan.
a. Nồng độ dung dịch.
. Nồng dộ mol/lit (CM)
nA(mol)CM= ──── (M)Vdd(l)
. Nồng độ Đlg/lit(CN)
NA(đlg)CN = ───── (N)Vdd(l)
* Dương lượng gam của 1 chất là số phần khối lượngcủa chất đó có thể kết hợp, thay thế với 1 phần khối
lượng Hydro(đlg=1) hoặc 8 phần khối lượng
Oxy(đlg=8)
MA(g)ĐA= ───n
A: nguyên tử MA: nguyên tử gam
A: phân tửMA: phân tử gam
. A: nguyên tử; n: hóa trị của nguyên tử đó.
Td1: Fe + 2HCl → FeCl2 + H2↑
n = 2 đlg(Fe) = 56/2 = 28g
Td2: Fe + 3/2Cl2 → FeCl3
n = 3 đlg(Fe) = 56/3 = 18,7g
* A: hợp chất
Acid:
Baz n = ∑H+ = ∑OH- trao đổi
Td: H2SO4 + 2NaOH → Na2SO4 + 2H2O
n = 2 n = 1
Muối
Oxyt n = ∑(+) = ∑(-) của công thức phân tử đó.
Td: NaCl:(n=1); Na2SO4(n=2); MgO(n=2)
Chất oxy hóa khử: n= ∑e trao đổi
5Fe2+ + MnO4- + 8H+ →5 Fe3+ + Mn2+ + 4H2On= 1 n=5
Với 1 hóa chất A có khối lượng mA(g):
mAnA= ───MA
mA; NA= ─── ĐA
NA mA/ĐA MA
── = ──── = ── = nNA= n.nAnA mA/MA ĐA
nACM= ──V
NA;CN = ──V
CN NA/V
── = ─── = nCN= nCMCM nA/V
Td: hòa tan 4,9g H2SO4 vào nước để tạo thành 1l dd.
4,9/98
CM = ──── = 0,05M1
 CN = 2CM= 2.0,05 = 0,1N
2. Dung dịch không điện ly – dung dịch điện ly.
* Dd không điện ly là dd mà chất tan là chất khôngdiện ly(là chất khi hòa tan trong nước không diện ly
thành các ion trái dấu).
* Dd điện ly là dd mà chất tan là chất điện ly(là chấtkhi hòa tan trong nước phân ly thành các ion trái dấu)
. Chất điện ly mạnh: phân ly hoàn toàn , quá trình
phân ly là 1 chiều(→)
. Chất điện ly yếu: chỉ phân ly 1 phần, quá trình phân
ly là thuận nghịch( )
HCl → H+ + Cl- ; NaCl → Na+ + Cl-
CH3COOH CH3COO- + H+
. Độ điện ly của chất điện ly là tỷ số giữa số mol đã
diện ly và số mol ban đầu của chất điện ly.
x
α = ──
a
x: số mol(hay nồnh độ) đã điện ly
a: số mol(hay nồng độ) ban đầu
α↑và α → 1chất điện ly càng mạnh
α↓ và α → 0 chất điện ly càng yếu
. Để tiện so sánh, người ta qui ước:
α > 0,3 chất điện ly mạnh
α< 0,03 chất điệ ly yếu
0,03 ≤ α ≤ 0,3 chất diện ly trung bình
II. TÍNH CHẤT DUNG DỊCH ĐIỆN LY
1. Sự điện ly của nước – chỉ số pH và pOH
Nước nguyên chất là chất điện ly yếu.
H2O H+ + OH- Kđly[H+][OH-]
Kđly = ────── = 1,8.10-16 ở 250C[H2O]
Vì lượng H2O đã điện ly rất nhỏ so với lượng H2Oban đầu [H2O] xem như không đổi.
Kn = Kđly[H2O] = (1000/18).1,8.10-16 = 10-14
Vậy Kn = [H+][OH-] = 10-14 ở 250C
Kn: tích ion của H2O
* Với 1 dd (dung môi là H2O) bất kỳ nào đó,ta vẫn có:
Kn = CH+.COH- = 10-14 ở 250C
-lgKn = -lgCH+ -lgCOH- = 14
Đặt: pKn = -lgKn ; pH = -lgCH+ ; pOH = -lgCOH-
 pKn = pH + pOH = 14 ở 250C. Môi trường trung tính: CH+ = COH- = 10-7
pH = pOH = -lg10-7 = 7
. Môi trường axit: CH+ > COH-CH+ > 10-7
pH = -lgCH+ 7. Môi trường baz: CH+ < COH- CH+ < 10-7M
pH > 7 ; pOH < 7
axit trung tính baz
7׀
2. Tính pH của dung dịch axit- baz
a. Định nghĩa axit-baz
α. Quan điểm Arhénius
AHn → An- + nH+
B(OH)m → Bm+ + mOH-
. Dm = H2O;. Axit: n chức; baz: m chức
. CH+↑axit↑; COH-↑baz↑
Td: HCl(k) + NH3(k) → NH4Cl(r): không là pư(a-b)b. Quan điểm Bronsted
AHn → An- + nH+B + mH+ → [B(OH)m]m+
. Dm không bắt buộc là H2O. Axit n chức, baz m chức
. Phóng thích H+↑axit↑
. Nhận H+↑baz↑
Td: HCl(k) + NH3(k) → NH4Cl(r)
H+
axit baz
 xem pư: AH + BOH A- + BOH2+H+
H+
axit1 baz2 baz1 axit2
AH A- + H+ AH/A- : cặp axit/baz liên hợp(1)
BOH2+ BOH+H+ BOH2+/BOH: cặp a/b liên hợp(2)
pư(a-b) phải có sự tham gia của 2 cặp a/b liên hợp.
γ. Quan điểm Lewis
Axit + ne →
Baz → me
. + e ↑axit↑
.→ e ↑baz ↑
+ Cl2 FeCl3 Cl + HCl
b. pH của dung dịch axit
α. Dung dịch axit mạnh
AHn → An- + nH+
t0 CA(M) 0 0
t∞ 0 CA nCA
CH+ = nCA
CN = nCA CH+ = CN = nCM
pH = -lgCH+ = -lg(nCA)
. HCl 0,1N: CH+= CN= 0,1(iong/l)pH= -lg0,1= 1
. HCl 0,1M: n=1CH+ = CN=CM=0,1(iong/l) pH= -lg0,1=1. H2SO4 0,1NCH+= CN=0,1(iong/l)pH= -lg0,1=1
. H2SO4 0,1M: n=2CH+=CN=2CM=2.0,1=0,2(iong/l)
Vậy: pH= -lg0,2= 0,67
β. Dung dịch axit yếu
* Dung dịch axit yếu đơn chứcAH A- + H+
t0 Ca 0 0tcb Ca – x x x
x
αAH = ── x = αCaCa
[A-][H+] αCa.αCa α2CaKa = ───── = ────── = ───[AH] Ca – αCa 1 - α
:α<< 1 1- α = 1
Ka = α2Ca  α = Ka↑α↑Ca↑α↓ ; Ca↓α↑Ca
Ka
Td: dung dịch CH3COOH 0,1M, Ka = 10-5 có:
10-5
α = ─── = 10-4 = 10-2 = 0,01
10-1
CaKa[H+] = x = αCa = Ca = CaKa.
pH = - lg = (- lgKa – lgCa)CaKa. 21
Đặt: pKa= - lgKa :Ka↑ pKa↓ pH = (pKa – lgCa)21
Td: dung dịch CH3COOH 0,1M , Ka = 10-5 cópH = (- lg10-5 – lg10-1) = 321
* Dung dịch axit yếu đa chức
H3PO4 ↔ H+ + H2PO4- Ka1 = [H+][H2PO4-]/[H3PO4]= 10-2,1
H2PO4- ↔ H+ + HPO42- Ka2 = [H+][HPO42-]/[H2PO4-]= 10-7,2
HPO42- ↔ H+ + PO43- Ka3 = [H+][PO43-]/[HPO42-] = 10-12,3
* trường hợp tổng quát: Ka1/Ka2/Ka3 ≥ 104 chỉ chú ýchức thứ nhất, xem như là axit yếu đơn chức có Ka=Ka1
Với : H3PO4 có: Ka1/Ka2/Ka3 = 10-2,1/10-7,2/10-12,3=105
 pH = (pKa- lgCa) = (-lg10-2,1-lg0,1) = 1,5521 21
c. pH của dung dịch baz
α. Dung dịch baz mạnh
B(OH)n → Bn+ + nOH-
t0 Cb 0 0
t∞ 0 Cb nCb
COH- = nCb mà: CN= nCM COH- = CN = nCM
pOH = -lgCOH- pH = 14 - pOH
Vậy pH = 14 – (- lgCOH-)
* Dd NaOH 0,1 N
COH- = CN = 0,1iong/l pH = 14 –(-lg0,1) = 13
* Dd NaOH 0,1 M
COH-= CN= CM = 0,1iong/l  pH = 13
* Dd Ba(OH)2 0,1 N
COH- = CN = 0,1iong/l  pH= 14 – (-lg0,1) = 13
* Dd Ba(OH)2 0,1 M
COH- = CN = 2CM= 2.0,1 = 0,2iong/l
pH = 14 – (-lg0,2) = 13,33
β. Dd baz yếu
* Dung dịch baz yếu đơn chức
BOH ↔ B+ + OH-
t0 Cb 0 0
tcb Cb - x x x
α =Cbx x = αCb
Kb = =][ ]][[ BOHOHB  )1( )).((  Cb CbCb = ────
α2Cb
1 = α
α << 11 - α = 1
Kb = α2Cb  α = CbKb
[OH-] = x = αCb = Cb =CbKb CbKb.
pOH = -lg[OH-] = -lg = (-lgKb – lgCb)CbKb. 21
Đặt pKb = -lgKb  pOH = (pKb – lgCb)21
pH = 14 - pOH  pH = 14 - (pKb – lgCb)21
Td: dung dịch NH4OH 0,1 M có pKb = 5
pH = 14 - (pKb – lgCb) = 14 - (5 – lg0,1) = 1121 21* Trường hợp baz yếu đa chức: nếu Kb1/Kb2/Kb3≥104
ta chỉ chú ý đến chức thứ nhất,và xem nó như là 1
baz yếu đơn chức với Kb = Kb1.
3. pH của dung dịch muối
Muối được xem là sản phẩm của pư giữa axit và baz
Axit + Baz → Muối + H2O
m
y
m
y 4 loại muối
a. Muối tạo thành bởi axit mạnh và baz mạnh
mAHn + nB(OH)m → AmBn + m.nH2O(tỷ lệ trung hòa)
AmBn → mAn- + nBm+
An- và Bm+ là gốc của axit và baz mạnh không bị
thủy phân : dung dịch có pH = 7
Td: NaCl, NaNO3, Na2SO4, KCl, KNO3, K2SO4.
b. Muối của axit yếu và baz mạnh (đơn chức)
AH + BOH → AB + H2OAB → A- + B+
A- + H2O ↔ AH + OH-
Kt = ──────[AH][OH
-]
[A-] = ─────────
[AH][OH-][H+]
[A-][H+] Ka Kt = ──
t0 Cm 0 0
t∞ 0 Cm Cm
t0 Cm 0 0tcb Cm – x x x
h = x/Cm(độ tp)
 x = hCmCm(1 – h) hCm hCm Kn
h = =CmKt CmKa
Kn.
pH > 7
AH ↔ A- + H+
Ka = ──────[H+] = Ka ─── = Ka ─────[A
-][H+]
[AH] Cm(1 – h)
[AH]
[A-]
hCm
h << 1 1 – h = 1 [H+] = Ka.h = Ka
[H+] =  pH = -lg CmKa
Kn.
CmKaKn. CmKaKn.
21pH = (-lgKn – lgKa + lgCm)
pH = (pKn + pKa + lgCm)2
1
Td: dd CH3COONa 0,1 M
pH = (14 + 5 + lg0,1) = 92
1
c. Muối của baz yếu và axit mạmh
AH + BOH → AB + H2O
AB → A- + B+
B+ + H2O ↔ BOH + H+  pH < 7
Gọi Cm là nồng độ muối ban đầu, h: độ tp, Kt: hstp
Kt = Kb
Kn ; h = CmKb
Kn
.
pH = 2
1 (pkn – pKb – lgCm)
Td: dd NH4Cl 0,1 M, pKb = 5
pH =2
1 (14 – 5 – lg0,1) = 5
d. Muối tạo bởi axit yếu và baz yếu
AH + BOH → AB + H2O
AB → A- + B+
A- + H2O ↔ AH +OH-B+ + H2O ↔ BOH + H+
pH dd tùy thuộc vào sự
so sánh giữa Ka và Kb
Kt = KbKa
Kn
.; h = Kt =KbKa
Kn
.
pH = (pKn + pKa – pKb)2
1
Ka > KbpKa < pKb pH < 7
Ka pKbpH > 7
Ka = KbpKa = pKbpH = 7
4. Dung dịch độn
Dung dịch độn là dd có pH thay đổi không đáng kể
,khi ta thêm vào dd 1 lượng nhỏ axit mạnh hay baz
mạnh, hoặc pha loãng dd.
a. Dung dịch độn tạo bởi 1 axit yếu và muối của
nó với baz mạnh( dd độn axit yếu).
Xem dd độn ( CH3COOH + CH3COONa)
CH3COONa → CH3COO- + Na+
CH3COOH ↔ CH3COO- + H+
* + H+ cb ≡> nghịch(H+↓); H+ bị pư hếtpH không đổi
* + OH- : OH- + H+ →H2OCH+↓; cb≡>thuận(H+↑)
OH- bị pư hếtpH không đổi.
Gọi Ca và Cm là nồng dộ của axit yếu và muối;
CH3COONa → CH3COO- + Na+t0 Cm 0 0t∞ 0 Cm Cm
CH3COOH ↔ CH3COO- + H+t0 Ca 0 0tcb Ca – x x x[CH3COOH] = Ca – x = Ca ;[CH3COO-] = Cm + x = Cm
Ka = ]3[
]3][[
COOHCH
COOCHH  [H+] = Ka ]3[
]3[
COOCH
COOHCH
pH = -lg(Ka )Cm
Ca = -lgKa -lgCm
Ca  pH = pKa -lgCm
Ca
pH < 7
pH = pKa -lgCm
Ca ; Ca = Cm pH = pKa
Td: dd độn (CH3COOH 0,1 M và CH3COONa 0,01M)
pH = 5 – lg(0,1/0,01) = 5 – lg10 = 4
b.dd độn tạo bởi baz yếu và muối của nó với axit mạnh
Xem dd độn( NH4OH và NH4Cl): dd độn axit yếu
NH4Cl → NH4+ + Cl-
NH4OH ↔ NH4+ + OH-
Thêm H+ : H+ + OH- → H2OOH- ↓: cb≡>thuận(OH-↑) H+ bị pư hết pH không đổi.
Thêm OH-OH-↑ cb≡> nghịch(OH-↓) OH-
bị pư hết pH không đổi.
pH > 7
Gọi Cb và Cm là nồng độ của NH4OH và NH4Cl,chứng minh tương tự trường hợp dd độn axit:
pH = 14 – ( pKb – lg )Cm
Cb
Td: dd độn: NH4OH 0,1 M và NH4Cl 0,1 M có:
pH = 14 – ( 5 – lg 0,1/0,1) = 5
. Cb = Cm pH = 14 - pKb
5. Chuẩn độ Axit - Baz
Axit{Ca,Va}? + Baz{Cb,Vb}đã biết → Muối +H2OBaz{Cb,Vb}? + Axit{Ca,Va}đã biết → Muối +H2ODd cần ch.độ dd chuẩn ↑ sự ch.độ
(có thể mạnh (mạnh)
hoặc yếu)
* Chất cần chuẩn độ: ở dướibình tam giác.
* Dung dịch chuẩn: ở trên ốngnhỉ giọt.
a. phản ứng :
AHn + NaOH → NaA + H2O
Ca,Va Cb,Vb Với C0,C: nồng độ(CN)
* Tại điểm tương đương(là thời điểm mà lượng chấtcần chuẩn độ pư vừa hết với lượng chất chuẩn nhỏ từ
ống nhỉ giọt xuống).
 Theo định luật đương lượng ta có:
NA= NB CaCa = CbVb
b. Để xác định điểm tương đương: dùng chất chỉ
thị màu.
Chất chỉ thị màu là chất cho vào dd cần chuẩn
độ.Tại điểm tương đương: màu cũa dd thay đổi.
* Chất chỉ thị màu thường là 1 axit hoặc baz yếu, màmàu của dd thay đổi tùy theo pH của dd.
Mỗi chất chỉ thị màu có 1 khoảng pH đổi màu xác
định.
c. Các thí dụ:
Td1: Chuẩn độ 10ml dd HCl phải dùng hết 12ml
dd NaOH 0,1 N CHCl = ?
Tại điểm tương đương:
CaVa = CbVb  Ca = =Va
VbCb.
10
12.1,0 = 0,12 N
Td2: Chuẩn độ 10ml dd NaOH phải dùng hết 15
ml dd HCl 0,1N , CNaOH = ?
CaVa = CbVb Cb = Vb
VaCa. = 10
15.1,0 = 0,15 N
Td3: nhỏ 1 giọt metyl da cam vào nước , có màu ?
Nước có pH = 7, khoảng pH đổi màu của metyl
da cam từ 3,3→ 4,4 màu vàng
6. Trộn lẫn dd axit – baz.
a. Trộn lẫn dd axit mạnh và baz mạnh
mAHn + nB(OH)m → AmBn + m.nH2O
Na=CaVa = Nb=CbVb M(trung tinh)pH =7CaVa 7
CaVa > CbVb AHnAmBn pH < 7
B(OH)mAmBn
b. Trộn lẫn dd axit yếu và baz mạnh
CH3COOH + NaOH → CH3COONa + H2OCaVa = CbVb M[a(y)+b(m)]pH>7
CaVa < CbVb
NaOH
CH3COONa pH>7
CaVa > CbVb CH3COOHCH3COONa
dd độn axit
pH< 7
c. Trộn lẫn dd baz yếu và axit mạnh
NH4OH + HCl → NH4Cl + H2O
CbVb = CaVa M[b(y)+a(m)]pH< 7
CbVb < CaVa HClNH4Cl pH < 7
CbVb > CaVa NH4OHNH4Cl
Dd độn baz
pH > 7
III. Cân bằng hòa tan của chất khó tan(tích số tan)
1. Tích số tan.
Đem hòa tan chất khó tan AmBn(r) vào nước:
lượng đã hòa tan rất nhỏ,  Dd rất loảng:
phần đã hòa tan xem như diện ly hoàn toàn: có cb
AmBn ↔ mAn- + nBm+ : dd bảo hòa AmBn/H2O
Nồng độ của dd bảo hòa
gọi là độ tan(S) của AmBn.
t0 a 0 0
tcb -S mS nS
Kc = [An-]m[Bn+]n = (mS)m(nS)n = mmnnS(m+n)
Kc= TAmBn = mmnnS(m+n) SAmBn = mmnn
TAmBn(m+n)
* TAmBn ↑ SAmBn ↑
* Các chất có công thức tương tự nhau(AmBn ≡ CmDn)chất nào có T ↑S ↑
Td: AgX TAgX SAgX = (TAgX)1/2 (M)
AgCl
AgBr
AgI
10-10
10-13
10-16
10-5
10-6,5
10-8
* Các chất có công thức không tương đương(AmBnvà CpDq), phải tính cụ thểTd: AgCl TAgCl = 10-10 SAgCl = 10-5
Ag2CrO4 T = 4.10-12 S= 3 4.10
-12
22.11 =10
-4
* Pha loãng ddtan nhiều hơn
* Đun sôi:H2O bay hơiC(ion)↑ kết tủa nhiều hơn
2. Diều kiện để có kết tủa
 a. Hòa tan 1 lượng xác dịnh chất khó tan AmBn
* Gỉã sử tan hết:AmBn → mAn- + nBm+
t∞ -C’0 mC’0 nC’0 Với C’0 = m0/MAmBn
T’AmBn = (mC’0)m.(nC’0)nSo sánh T’AmBn và TAmBn: ta có
T’ < Tdd chưa bảo hòa: tan
hếtT’ = T dd bảo hòa: tan hếtT’ > Tdd quá bảo hòa: tan 1 phần, có (r ↔ l)
Td: hòa tan 10-3 mol Ag2CrO4(r) vào nước → 1l dd
C’0=10-3MT’=(2.10-3)2.(10-3) =4.10-9 >Ttan 1 phần
Ag2CrO4 → 2Ag+ + CrO42-
b. Trộn lẫn 2 dd:
dd(1)An-{C1,V1} + dd(2)Bm+{C2,V2}→ dd(3) có↓?
Giã sủ sau khi trộn lẩn nhưng chứa pư:
C’1 = ; C’2 =
mAn- + nBm+ → AmBn ↓
T’AmBn = (An-)m.(Bn+)n ; so sánh với TAmBn
T’ < T dd chưa bảo hòa chưa có ↓
T’ = Tdd bảo hòachưa có ↓
T’ > Tdd quá bảo hòa có ↓
dd(3){C’1,C’2,V3=V1+V2)
n1=C1V1=n’1=C’1V3
n2=C2V2=n’2=C’2V3 3
1.1
V
VC
3
2.2
V
VC
10ml dd(1) AgNO3(2.10-3 M) +10ml dd(2) Na2CrO4(2.10-3M)
C’Ag+ = 2.10-3.10/20 = 10-3M ;C’CrO4 = 2.10-3.10/20 = 10-3MT’Ag2CrO4 = (10-3)2.(10-3) = 10-9 > Tag2CrO4 có ↓

File đính kèm:

  • pdfbai_giang_hoa_dai_cuong_chuong_5_dinh_dich.pdf